Të gjithëve mund të na ndodhë të ndalemi në mes të një fjalie, sepse nuk na kujtohet një emër apo një fjalë që e kemi “në majë të gjuhës”. Kjo vështirësi mund të shfaqet me kalimin e moshës dhe nuk është domosdoshmërisht shenjë e një problemi serioz shëndetësor.
Megjithatë, studiuesit po shqyrtojnë se si ndryshimet në të folur mund të lidhen me funksionimin e trurit. Një studim i kryer nga studiues të Universitetit të Torontos dhe Institutit të Kërkimeve Rotman në Baycrest sugjeron se shpejtësia e përgjithshme e të folurit mund të jetë një tregues më domethënës i funksionit njohës sesa numri apo kohëzgjatja e pauzave gjatë bisedës.
Çfarë zbuluan studiuesit?
Në studim morën pjesë 125 të rritur të shëndetshëm, të moshës 18 deri në 85 vjeç. Studiuesit vlerësuan aftësinë e tyre për të gjetur fjalët e duhura, analizuan regjistrimet audio gjatë përshkrimit të skenave komplekse dhe testuan funksione të tjera njohëse, përfshirë vëmendjen dhe aftësinë për të shmangur shpërqendrimet.
Rezultatet treguan se numri dhe kohëzgjatja e pauzave nuk shpjegonin, të vetme, nivelin e performancës njohëse. Në vend të tyre, rëndësi më të madhe dukej se kishte ritmi i përgjithshëm i të folurit.
Studiuesit vunë re se pjesëmarrësit që arrinin t’i emërtonin më shpejt figurat gjatë një testi, kishin gjithashtu prirjen të flisnin më shpejt dhe më rrjedhshëm gjatë përshkrimit të skenave.
Sipas studimit, të publikuar në revistën shkencore Aging, Neuropsychology, and Cognition, koha e nevojshme për të gjetur fjalët gjatë testit lidhej me rrjedhshmërinë e të folurit në situata të zakonshme.
A mund të jetë shpejtësia e të folurit një sinjal i rëndësishëm?
Studiuesi Jed Meltzer, nga Instituti Baycrest dhe autori kryesor i studimit, thekson rëndësinë e shqyrtimit të shpejtësisë së të folurit gjatë vlerësimit të funksioneve njohëse.
Ky tregues mund të ndihmojë në kuptimin më të mirë të ndryshimeve në aftësitë njohëse. Megjithatë, shpejtësia e të folurit nuk mund të përdoret e vetme për të përcaktuar nëse një person ka një problem shëndetësor.
Të folurit më ngadalë mund të lidhet me shumë faktorë, përfshirë moshën, lodhjen, stresin, përqendrimin dhe mënyrën individuale të komunikimit.
Kur duhet t’u kushtojmë më shumë vëmendje harresave?
Të harrosh herë pas here një fjalë nuk do të thotë se ke demencë. Vështirësi të tilla mund t’i përjetojë kushdo, veçanërisht kur është i lodhur, i stresuar ose i shpërqendruar.
Ajo që meriton më shumë vëmendje është kur vështirësitë për të gjetur fjalët bëhen të shpeshta, përkeqësohen me kalimin e kohës ose fillojnë të ndikojnë në komunikimin e përditshëm.
Nëse një person vëren se e ka gjithnjë e më të vështirë të shprehë mendimet, të kuptojë bisedat apo të komunikojë si më parë, këshillohet të kërkojë vlerësim mjekësor. Kjo është veçanërisht e rëndësishme kur ndryshimet vihen re edhe nga familjarët.
A mund të parashikojë të folurit e ngadalshëm rënien njohëse?
Studiuesit paralajmërojnë se rezultatet nuk provojnë se të folurit më ngadalë parashikon domosdoshmërisht një rënie të ardhshme të funksioneve njohëse.
Për të kuptuar më mirë këtë lidhje, nevojiten studime afatgjata që ndjekin të njëjtët persona për një periudhë të gjatë. Kjo do t’i ndihmonte studiuesit të përcaktonin nëse ndryshimet në ritmin e të folurit shfaqen përpara përkeqësimit të aftësive njohëse.
Pra, nëse ndaleni herë pas here për të kujtuar një fjalë, nuk ka arsye për panik. Më e rëndësishme është të vëzhgoni nëse ka ndryshime të vazhdueshme në mënyrën e të folurit dhe nëse ato ndikojnë në jetën e përditshme./pinkbizz.com